Canto custa vivir nunha aldea? A resposta non está só no prezo da vivenda. Para comprobalo, comparamos catro concellos rurais de montaña dos que máis acusan o despoboamento –Chandrexa de Queixa, A Veiga, Folgoso do Courel e Negueira de Muñiz– con Vigo, A Coruña e Santiago de Compostela.

Esta comparación permite ver unha realidade máis complexa: nalgúns dos concellos rurais estudados os prezos de referencia tanto de compra como de alugueiro son máis baixos, pero tamén son menores as rendas e máis elevado o custo dos desprazamentos. A mobilidade ten un peso económico maior cando as conexións de transporte público son escasas ou están suxeitas a horarios e servizos baixo demanda.

Vivenda: aldeas sen prezo claro

Nas tres cidades da comparación, o alugueiro medio rexistrado polo Instituto Galego de Vivenda e Solo (IGVS) en 2025 foi de 697,5 euros ao mes en Vigo, 731 na Coruña e 656,9 en Santiago. Nos concellos de menos de 5.000 habitantes foi da metade: o prezo medio dos alugueiros rexistrados nas fianzas depositadas a decembro de 2025 foi de 383,5 euros mensuais na provincia de Ourense e 347,2 na de Lugo.

Isto supón un aforro importante sobre o papel. Porén, estes datos son referencias provinciais para o conxunto dos concellos de menos de 5.000 habitantes, non prezos específicos para aldeas como Chandrexa, A Veiga, Folgoso ou Negueira.

A compra reproduce, en boa medida, esa diferenza. En setembro de 2026, o prezo orientativo da vivenda situábase arredor dos 2.100-2.300 euros por metro cadrado en Santiago, dos 3.150 euros na Coruña e dos 2.500-2.600 en Vigo. Nos concellos rurais estudados, as referencias baixan ata aproximadamente 500 euros por metro cadrado na Veiga, 565 en Folgoso do Courel e 660 en Chandrexa de Queixa. En Negueira de Muñiz, a oferta é tan pequena e heteroxénea que un único prezo por metro cadrado resulta pouco representativo.

Pero aquí aparece outra diferenza importante: mercar unha casa máis barata non significa necesariamente ter máis onde escoller. En setembro de 2026 había arredor de 1.700 vivendas en venda en Vigo, preto de 1.000 na Coruña e unhas 500 en Santiago. Nos concellos de montaña, a escala é outra: unhas 21 vivendas na Veiga, entre 20 e 21 en Folgoso, seis en Chandrexa e apenas catro en Negueira.

A oferta rural, ademais, é moi heteroxénea. Xunto a vivendas rehabilitadas aparecen casas antigas que precisan reformas importantes, propiedades de gran tamaño ou inmobles destinados a usos que non son equivalentes aos dunha vivenda urbana. 

Os datos estatísticos non permiten saber canta oferta está realmente dispoñible nas aldeas galegas. Consultas puntuais realizadas en portais inmobiliarios apuntan a mercados moi pequenos e irregulares: na pescuda realizada nalgunhas das webs máis empregadas non se recolle oferta ordinaria de alugueiro en Folgoso do Courel, mentres que a rexistrada en Chandrexa é de carácter estacional, non como vivenda habitual. Trátase, en todo caso, dunha fotografía puntual da oferta, non dunha medida do mercado anual.

Un exemplo máis claro do destino da vivenda a un uso estacional ou turístico está nos concellos da Ribeira Sacra (candidata dende hai anos ao recoñecemento patrimonial da UNESCO), onde, segundo as cifras oficiais, o sector servizos ligado ao turismo, a hostalaría e a hospedaxe vén de aumentar considerablemente nos últimos anos. 

Na actualidade, porén, non é sinxelo atopar datos que permitan medir se efectivamente existe unha tendencia xeralizada a destinar vivendas nas aldeas galegas a un uso temporal e non residencial.

Mobilidade: menos servizo público, máis coches por habitante

Os datos do Instituto Galego de Estatística (IGE) indican que nos catro concellos rurais estudados hai máis turismos por habitante que en Vigo, Santiago ou A Coruña. Chandrexa de Queixa alcanza os 67,3 turismos por cada 100 habitantes; Folgoso do Courel, 63,2; A Veiga, 61,5; e Negueira de Muñiz, 58,2. Nas cidades, a taxa baixa ata os 52,9 de Santiago, 49,4 de Vigo e 43,6 da Coruña (os datos de vehículos corresponden ao último ano dispoñible na ficha municipal do IGE).

A diferenza non permite por si soa afirmar que o coche sexa imprescindible para toda a poboación rural. Si permite, malia todo, presupoñer que canto máis dispersa é a poboación e máis limitadas son as conexións, maior é o peso que pode adquirir o vehículo privado nos desprazamentos cotiáns para cubrir servizos e necesidades básicas dunha poboación, a rural, maioritariamente envellecida.

A factura do combustible

A distancia convértese nunha factura directamente cuantificable tomando a referencia do Ministerio para a Transición Ecolóxica e o Reto Demográfico (MITECO). Na actualización do 23 de setembro de 2026, o custo orientativo é de 9,82 euros por cada 100 quilómetros para a gasolina 95 e de 8,20 euros para o gasóleo A. 

Isto significa que 100 quilómetros custan, aproximadamente, 9,82 euros nun vehículo de gasolina e 8,20 nun diésel. Dez quilómetros supoñen 0,98 e 0,82 euros, respectivamente.

Nunha viaxe de ida e volta de 120 quilómetros, como a que pode facer unha persoa de Chandrexa ata Ourense, o combustible supón aproximadamente 11,78 euros en gasolina ou 9,84 en gasóleo. Se ese desprazamento se realiza unha vez por semana durante todo o ano, son arredor de 613 euros en gasolina ou 512 en diésel.

Para unha viaxe de 44 quilómetros, como a da Veiga ao Barco, o cálculo baixa a uns 225 euros anuais en gasolina ou 188 en gasóleo. Entre Folgoso e Quiroga, uns 214 ou 179 euros; e entre Negueira e A Fonsagrada, uns 143 ou 119 euros.

É o transporte público unha alternativa real?

Nos catro concellos estudados hai transporte público, pero non funciona como unha rede urbana de alta frecuencia. As modalidades e horarios son diferentes en cada municipio, e, nalgúns dos casos, a conexión está pensada para atender determinados desprazamentos máis que para permitir unha mobilidade flexible ao longo do día.

En Chandrexa de Queixa, o transporte público articúlase a través dunha liña baixo demanda que conecta distintos núcleos do concello con Montederramo e A Pobra de Trives. Non hai unha conexión directa en autobús con Ourense, polo que para chegar máis alá destes destinos cómpre combinar servizos ou recorrer a outros medios de transporte.

Na Veiga, en cambio, existe unha conexión regular co Barco de Valdeorras, aínda que limitada a dúas saídas diarias de luns a venres non festivos. Ao longo do ano mantense o servizo, pero algunhas paradas e expedicións funcionan baixo demanda.

En Folgoso do Courel, a conexión con Quiroga tamén funciona baixo demanda. A liña que une Seoane do Courel coa vila ten unha expedición pola mañá e outra de regreso pola tarde, vinculadas ao servizo da feira de Quiroga. É unha conexión que permite chegar ao municipio veciño, pero cunha frecuencia moi afastada da que ofrece unha rede de transporte urbano.

Algo semellante ocorre en Negueira de Muñiz, onde o autobús ata A Fonsagrada funciona baixo demanda e concentra as conexións nunha expedición de ida pola mañá e outra de volta ao mediodía, tamén vinculadas ao día de feira.

Hai autobús, polo tanto, mais sen a frecuencia urbana. E cando a frecuencia non permite encaixar o autobús nunha cita médica, nunha xornada laboral ou nunha xestión que non pode esperar ao día concreto no que pasa o transporte, a alternativa pasa a ser o vehículo privado.

O resultado: a distancia tamén ten unha factura

Nestas zonas, ademais, a distancia aos servizos sanitarios engade outra capa ao problema. Vivir nunha aldea de Chandrexa pode significar percorrer aproximadamente 60 quilómetros de ida e outros tantos de volta para chegar ao hospital de referencia de Ourense. A existencia de hospitais comarcais en distintos puntos do territorio galego respondeu precisamente á necesidade de achegar a atención especializada ás áreas afastadas das grandes cidades. 

Hoxe, a defensa da proximidade sanitaria continúa sendo motivo de mobilización social en comarcas como Valdeorras ou Monterrei, onde a veciñanza reclamou nos últimos anos o mantemento ou recuperación de servizos nos seus hospitais.

O propio Sergas mantén actualmente hospitais públicos en Ourense, Verín e Valdeorras dentro da área sanitaria ourensá e hospitais públicos en Lugo, Monforte e A Mariña dentro da área sanitaria lucense.

O resultado é que a distancia non se pode medir só en quilómetros. Tamén se mide en tempo, combustible e capacidade para organizar a vida arredor duns servizos que non sempre están dispoñibles no propio municipio.

CASOS DE ESTUDO · DATO A DATO

• CHANDREXA DE QUEIXA (OURENSE)
  • Poboación: 471 habitantes (2025) | 15 menores de 15 anos | 228 maiores de 65 | Idade media: 63,7 anos | Superficie: 171,8 km².
  • Renda dispoñible bruta: 12.136 €/habitante (2023).
  • Vivenda: 383,5 €/mes (referencia provincial de alugueiro en concellos de menos de 5.000 habitantes) e aprox. 660 €/m² para 6 vivendas en venda
  • Turismos: 317 turismos (67,3 por cada 100 habitantes).
  • Transporte público: liña baixo demanda con conexión cara a Montederramo e A Pobra de Trives. Unha viaxe semanal en coche particular a Ourense (aprox. 120 km i/v) supón uns 613 €/ano só en combustible.
  • O DATO: 471 habs. · 12.136 € renda/hab. · 67,3 coches/100 hab. · 383,5 € ref. alugueiro · 660 €/m² ref. venda · 6 vivendas en venda – aprox. 60 km ata Ourense
• A VEIGA (OURENSE)
  • Poboación: 873 habitantes (2025) | 43 menores de 15 anos | 380 maiores de 65 | Idade media: 58,3 anos.
  • Renda dispoñible bruta: 16.539 €/habitante (2023).
  • Vivenda: 383,5 €/mes (referencia provincial de alugueiro en concellos de menos de 5.000 habitantes) e aprox. 500 €/m² para 21 vivendas en venda.
  • Turismos: 537 turismos (61,5 por cada 100 habitantes).
  • Transporte público: liña regular con O Barco de Valdeorras, con dúas saídas diarias de luns a venres non festivos. Unha viaxe semanal en coche ao Barco (aprox. 44 km i/v) supón uns 225 €/ano en gasolina.
  • O DATO: 873 habs. · 16.539 € renda/hab. · 61,5 coches/100 hab. · 383,5 € ref. alugueiro · 500 €/m² ref. venda · 21 vivendas en venda – aprox. 22 km ata O Barco
• FOLGOSO DO COUREL (LUGO)
  • Poboación: 924 habitantes (2025) | 36 menores de 15 anos | 405 maiores de 65 | Idade media: 59,3 anos 
  • Renda dispoñible bruta: 13.313 €/habitante (2023).
  • Vivenda: 347,2 €/mes (referencia provincial de alugueiro en concellos de menos de 5.000 habitantes, a máis baixa das catro provincias) e 565 €/m² para 20-21 vivendas en venda.
  • Turismos: 584 turismos (63,2 por cada 100 habitantes).
  • Transporte público: conexión baixo demanda con Quiroga. Unha viaxe semanal en coche a Quiroga (aprox. 42 km i/v) supón uns 214 €/ano en combustible.
  • O DATO: 924 habs. · 13.313 € renda/hab. · 63,2 coches/100 hab. · 347,2 € ref. alugueiro · 565 €/m² ref. venda –  20-21 vivendas en venda – aprox. 21 km ata Quiroga
• NEGUEIRA DE MUÑIZ (LUGO)
  • Poboación: 237 habitantes (2025) | 25 menores de 15 anos | 67 maiores de 65 | Idade media: 50,2 anos.
  • Renda dispoñible bruta: 8.152 €/habitante (2023), a máis baixa dos sete municipios analizados.
  • Vivenda: 347,2 €/mes (referencia provincial de alugueiro en concellos de menos de 5.000 habitantes), mentres resulta imposible establecer o prezo por metro cadrado á venda, ao haber só 4 vivendas no mercado de compra.
  • Turismos: 138 turismos (58,2 por cada 100 habitantes).
  • Transporte público: liña baixo demanda con A Fonsagrada, cunha expedición de ida e outra de volta segundo o horario publicado. Unha viaxe semanal en coche á Fonsagrada (aprox. 28 km i/v) supón uns 143 €/ano en gasolina.
  • O DATO: 237 habs. · 8.152 € renda/hab. · 58,2 coches/100 hab. · 347,2 € ref. alugueiro – imposible determinar a referencia €/m² ref. venda – 4 vivendas en venda – aprox. 14 km ata A Fonsagrada
• VIGO (PONTEVEDRA)
  • Poboación: 295.735 habitantes (2025) | Idade media: 47,2 anos.
  • Renda dispoñible bruta: 20.061 €/habitante (2023).
  • Vivenda: alugueiro medio de 697,5 €/mes en 2025 e 2.550 €/m² para aprox. 1.700 vivendas en venda.
  • Turismos: 49,4 por cada 100 habitantes.
  • O DATO: 295.735 habs. – 49,4 coches/100 hab. · 697,5 € ref. alugueiro · 2.550 €/m² ref. venda · aprox. 1.700 vivendas en venda · 20.061 € renda/hab.
• A CORUÑA
  • Poboación: 251.277 habitantes (2025) | Idade media: 47,6 anos.
  • Renda dispoñible bruta: 24.327 €/habitante (2023).
  • Vivenda: alugueiro medio de 731 €/mes en 2025 e 3.150 €/m² para unhas 1.000 vivendas en venda.
  • Turismos: 43,6 por cada 100 habitantes.
  • O DATO: 251.277 habs. · 43,6 coches/100 hab. – 731 € ref. alugueiro – 3.150 €/m² ref. venda – aprox. 1.000 vivendas en venda · 24.327 € renda/hab.
• SANTIAGO DE COMPOSTELA
  • Poboación: 100.842 habitantes (2025) | Idade media: 46,6 anos.
  • Renda dispoñible bruta: 23.581 €/habitante (2023).
  • Vivenda: alugueiro medio de 656,9 €/mes en 2025 e 2.200 €/m² para unhas 500 vivendas en venda.
  • Turismos: 52,9 por cada 100 habitantes.
  • O DATO: 100.842 habs. – 52,9 coches/100 hab. · 656,9 € ref. alugueiro –  2.200 €/m² ref. venda · aprox. 500 vivendas en venda · 23.581 € renda/hab.

Conclusión (I)

Canto custa vivir nunha aldea? A resposta non é simplemente “menos”. A vivenda ten prezos de referencia máis baixos nos pequenos concellos, tanto no alugueiro como na compra, pero as rendas tamén son inferiores. A oferta residencial é máis cativa e a mobilidade pode adquirir un peso financeiro maior cando a rede de transporte público ofrece poucas rutas ou funciona baixo demanda.

A distancia pode converterse nun custo recorrente. Unha viaxe semanal en coche entre Chandrexa e Ourense supón arredor de 613 euros anuais só en gasolina ou 512 en gasóleo; entre A Veiga e O Barco, uns 225 ou 188; entre Folgoso e Quiroga, uns 214 ou 179; e entre Negueira e A Fonsagrada, uns 143 ou 119.

Comprar tamén é diferente. En Vigo poden atoparse centos de vivendas entre as que escoller; en Chandrexa, apenas seis. En Negueira, catro.

Vivir nun lugar non é só pagar polo teito. É tamén asumir o custo de desprazarse para determinadas xestións, compras, consultas ou trámites. Esa é unha das facturas da baixa densidade: o custo de poder moverse pola escolla libre (ou non) de onde queremos vivir.